     
  
     
         
     2014-08-28
     2011-10-26
      48800      90
      
       
   
     
       МОНГОЛ ХЭЭ УГАЛЗ
2012-08-09 18:06   
        Ардын урлалын төрлүүд                                                                1.        2.       3.                                                                                                                                                         Ардын урлалын төрлүүд       Хээ угалз        Хатгамал        Ардын зураг        Зураасан зураг        Уран баримал        Уран барилга        Төмөрлөгийн урлаг        Модон сийлбэр        Мод будаж хээлэх урлаг        Ясан сийлбэр        Чулуун цоолбор        Ваар урлаг        Нэхмэлийн урлаг        Ширмэлийн урлаг        Арьс ширэн эдлэлийн урлаг        Наамлын урлаг        Хувцас                                                                                                                                                                                                                                                      :       1. Геометрийн           2 .            3.            4.             5.                       Хээ угалзыг судлан ангилах        Монгол ардын хээ угалз бол олон өнгө дүрслэлтэй учир утгагүй цуглуулгабиш, харин ч маш эмх цэгцтэй систем бүхий уран сайхны нэгдэл мөн бөгөөдгарал үүсэл бүтэц, урлах арга, материал хэрэгсэл нь тус тусдаа хэдэн ангибүлэгт хуваагдана. Энэ анги бүлгийг зөвөөр тогтоох нь хээ угалзыгчимэглэлийн хэрэгцээнд ашиглах, судалж сурталчлахын алинд ч чухал хэрэгтэй.Ер нь аливаа мэдлэгийг тодорхой ангилалд хуваан үзэх явдал бол түүнийгерөнхийлөн дүгнэсний үр дүн бөгөөд цаашид нарийвчлан судлах үндсийг тавьжөгдөгт ач холбогдол нь оршино.          Монгол ардын аээ угалзыг :     1.  Геометрийн дүрсийн гаралтай     2.  Амьтны дүрсийн гаралтай     3.  Ургамлын дүрсийн гаралтай     4.  Байгалын үзэгдэл сансрын гаралтай      5.  Эд юм түүний билэгдлийн дүрсийн гаралтай     Гэсэн таван ангилалд хуваан авч үздэг.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     :                                               Хээ угалзын систем       Аливаа хээ угалзын зүйл өнгөц ажиглахад ерийн нэг цэг, шулуун шугам,махир зураас, элдэв дүрсүүд, өнгө толбын нийлбэрээс тогтсон байдагч, хээчимэгтэй зүйл хүний хараа булааж, гоо сайхны сэтгэл хөдлөл үүсгэх эхсурвалж болдог. Гоё юм бүхэн эрээндээ биш учир утгатай сайхандаа байдаг юм.Могой эрээн боловч зэвүүцэл төрүүлдэг гэж ард түмэн ярилцдаг. Хээ чимгийнзүйлийн сэтгэл хөдөлгөх гоо сайхан нь олон өнгө дүрстэйдээ биш гоо сайхныхуулийн дагуу уул юмтайгаа тодорхой системээр зохицуулсандаа байгаа юм.Чухам юунд ямар зүй тогтлоор нэгдэж байна гэдгийг мэдэх явдал хээ угалзыгдүрслэх, зурах практикт ач холбогдолтойгоос гадна, түүнийг судалж, ардынурлагийн гоо сайхны үнэ цэнийг үнэлэх онолын өргөн өргөн ач холбогдолтойюм. Нэг төрлийн хээ угалз ч дотроо олон зүйлийн дүрсээр өөр хоорондооямарч, нэр нь ч өөр болж байна. Жишээ нь: Өлзий хээ гэхэд л Дан өлзий,давхар өлзий, булан өлзий, мухар өлзий, ээмэг өлзий, очир өлзий, цэцгтөлзий, дармал өлзий, сүйхэн өлзий, манжлагат өлзий гэх мэт.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           МЭӨ 2000                                                                                                                          Геометрийн дүрсийн гаралтай хээ угалзын анги      Геометрийн байгуулалт хийж зурагдах, зөв хэлбэрийн шулуун, дугуйрсандүрсүүдээс тогтсон.     Хээ чимгийн зүйлсийг энэ ангид оруулна. Ийм хээ угалзын гарлын тухайасуудал нь хүмүүсийн санал зөрдөг     нэг зангилаа болсоор ирсэн. Одоо үед геометр хээ гэж нэрлэж байгаа нь анхэнэ хээ юуны     дүрслэл байсан нь танигдахгүй болсон тул зурдаг арга, хэлбэр дүрсээрээгеометрийн дүрстэй адил     төстэй байдлаар нь ангилж байгаа юм. Үнэн чанартаа геометр хээнүүд бодитюмнаас     гаралтайг, түүний нэр, дүрсүүдийн байдлаас мэдэж болох талтай. Геометрхээний     хамгийн их дэлгэрсэн хэлбэр бол алхан хээ юм. МЭӨ 2000 жилд хамрагдаххүрлийн үеийн     ваар саванд алхан хээ байгаагаас үзэхэд маш эртний хээ болох нь илэрхийбайна. Хүн төрөлхтний     бүтээсэн хээний зүйл зөвхөн эх юмтайгаа адил төстэй , нэг л янз байдаг бишхөгжлийн     урт хугацаанд зарим нь эх дүрсээсээ андуурам ялгаатай, асар баян хэлбэрдүрстэй болсон ч бий.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       –                                                                                                       -                                                                                                                      Байгалийн үзэгдэл –сансрын гаралтай хээ угалзын анги     Эх орныхоо байгалийн гоо үзэмжийг зураглан үзүүлсэн нь уран сайхныхэтрүүлэг биш яруу сайхан    үнэн дүр гэлтэй. Чухам ийм үзэсгэлэнт эх орныхоо байгалийг дүрслэх урлагт    тусгахдаа хээ угалзыг ашигласан нь ёстой л ‘’нүдээр үзэх яруу найраг’’    бүтээх оновчтой арга байжээ. Монгол хээ угалзад, уул хээ, үүлэн хээ, усан    долгио гэдэг хээнүүд байдаг. Эдгээр нь уул үүл давалгаа- долгионы дүрс    хэлбэрийг улам тод томруун болгон загварчилсан, хэмнэлд оруулсанаарчимэглэлийн    шинжийг олжээ. Уулыг олон давхарласан, өнгийн дагнаасаар зурсан. Үүлийгнүүж буй    бөөн үүл, сэмжин үүл, аадрын үүл гэж ялгагдахаар зурна. Тэгэхдээ Чимэглэхзүйлд    ямар төрлийн үүл таарахыг сонгон авдаг. Усан долгион хээ зурахдаа жигдхэнмяралзан    долгиолж байгаа шинж байдлуудыг тус тусад нь илэрхийлнэ. Гэрийн эсгий, үүдширмэл    ширдэг, хивс зэрэгт усан долгио хээ тавина.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   5  6  8                                                             Ургамлын дүрсийн гаралтай хээ угалз      Монгол орны хангай говь хосолсон өргөн уудам нутагт байх олон зүйлургамлыг малчин ардууд мал сүрэг маллахын эрхээр тун ч гярхай ажиглажсурсан, их ч ургамал таньж мэддэг билээ. Монгол хүний ургамал ажиглах энэонцгой чанар ахуй байдалд туссаны нэг илрэл нь ургамал гаралтай хээ юм.Байгал өөрөө гайхамшигтай уран, түүнээс санаа авч бүтээсэн хээ угалз    бүр ч уран сайхан байх нь ойлгомжтой. Байгалийн Элдэвургамал цэцгээс санааавсан хээ угалз манайд    арвин баялаг байна. Таван дэлбээт башир цэцэг, зургаан дэлбээт замбага,дөрвөн дэлбээт тоонолжин цэцэг мэт эх орныхоо ургамлаас санаа авч зохиосонхээ угалзыг    ургамал гаралтай гэж үзнэ. Цэцэг хээний хамгийн түгээмэл дэлгэрсэн ньтоонолжин цэцгээс эх авсан    дөрвөн талт цэцэг хээ юм. Ер нь монгол цэцэг хээг ажиглахад дөрвөн талт хээбүтээх зарчим, түүний элиментийг давтсан байх тул 5,6,8 талт цэцэг хээг энэцомогт тусгайлан оруулахгүйг тэмдэглэсэн.                                                                                                                                                               
           5029      2      3     
   

09-21

09-13

08-19

08-15

08-12
  
07-28

07-02

06-28

09-26

09-24
  
   2013-07-02   
       
   2012-09-26   
         
 1 
   




        
       
           
   QQ: 1912544713   QQ  : 25480878
     holvoo@gmail.com     holvoo@boljoo   
                    